Hoe moet je een vaccin bijsluiter lezen?

Bijsluiters, die bekende harmonica papiertjes bij medicijnen, geven informatie over gebruik en risico’s, maar bij vaccinaties krijg je die niet standaard mee. Ze bestaan wel, maar je moet ze zelf online opzoeken. Als je het vindt, dan blijkt de informatie incompleet of vaag. In deze blog leg ik uit hoe je een vaccin bijsluiter vindt, hoe je het moet lezen én vooral wat er tussen de regels staat.

Waar vind je officiële bijsluiters?

De bijsluiters worden opgesteld door de fabrikant zelf. Je kunt ze dus sowieso vinden of opvragen via hun eigen website. In Nederland staan ze ook op de website van het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen). Vaak zijn de officiële bijsluiters verstopt in lange PDF’s, met de gebruikersbijsluiter pas helemaal aan het einde. Zie hier het voorbeeld van het HPV-vaccin Cervarix op pagina 53.

Contra-indicaties

In de bijsluiter staat een korte lijst met situaties waarin je het vaccin beter niet kunt nemen. zoals allergieën, zwangerschap of als je koortsig bent. Die lijst is vaak érg summier. Mensen met bepaalde onderliggende of erfelijke aandoeningen kunnen juist heftig reageren op vaccins, maar worden in de bijsluiter vaak niet genoemd. Tegelijkertijd communiceren andere instanties dat juist risicogroepen baat zouden hebben bij vaccinatie. In lotgenotengroepen zien we echter helaas regelmatig het tegenovergestelde gebeuren. Ze zijn vaak juist de sjaak. Het is ook algemeen bekend dat vrouwen vaak zeer ernstige klachten krijgen door de vaccins, maar dit wordt nooit vermeld in bijsluiters. 

Mogelijke bijwerkingen

Bijwerkingen worden onderverdeeld in categorieën zoals zeer vaak (> 1 op 10), vaak (< 1 op 10) en soms (< 1 op 100). Opvallend is dat de genoemde bijwerkingen mild overkomen. Het is bekend dat farmaceuten bijwerkingen milder presenteren dan ze in werkelijkheid zijn. Ze zijn een kei in bijwerkingen sugarcoaten. Zo klinkt ‘tintelingen’ onschuldig, terwijl dit in sommige gevallen wijst op neuropathie, oftewel zenuwschade waarbij de tintelingen chronisch zijn. 

Fabrikanten splitsen bovendien ernstige aandoeningen vaak op in losstaande symptomen. Aandoeningen als het Guillain-Barré-syndroom of Multiple Sclerose worden dan vervangen door termen als ‘hoofdpijn’, ‘spierpijn’ of ‘duizeligheid’. Je moet zelf concluderen dat deze losse symptomen samen wijzen op een chronische neurologische aandoening. Op die manier wordt de impact aanzienlijk afgezwakt. In de bijsluiter van de hepatitis B-prik worden het Guillain-Barré-syndroom en MS overigens wél expliciet genoemd als ‘zeer zeldzame’ bijwerkingen, maar meestal wordt dit in andere woorden omschreven. Het klinkt namelijk behoorlijk heftig dat je van een vaccin MS kunt krijgen, toch?

Een ander opvallend punt is dat ernstige bijwerkingen, zoals transverse myelitis of myocarditis, steevast worden gecategoriseerd als zeer zeldzaam én tijdelijk. Inmiddels weten we echter dat deze bijwerkingen niet zeldzaam zijn, maar zelden gerapporteerd worden. In de praktijk komen ze veel vaker voor dan farmaceuten doen vermoeden. Wist je dat 1 op de 3 gevallen van door covidvaccins veroorzaakte myocarditis blijvende hartschade tot gevolg heeft? Dat is allesbehalve onschuldig en zeker niet tijdelijk.

‘Onbekende’ bijwerkingen

In de vaccin bijsluiters zie je soms ook een alinea of een lijst met ‘gemelde’ of ‘onbekende bijwerkingen’. Deze zouden pas na goedkeuring zijn ontdekt. Bullshit. Dit is hart-stik-ke bekend bij de farmaceuten. Ze zijn allang bekend uit trials en studies, maar fabrikanten kiezen er vaak bewust voor om ze niet als officiële risico’s te benoemen. Een voorbeeld. Formuleringen als “flauwvallen met schudden of stijfheid” is een zogenaamd onbekende bijwerking bij het HPV-vaccin van Cervarix. Dat is in vele gevallen gewoon epilepsie, een zeer vaak voorkomende ‘bijwerking’ (lees: hersenschade). Ze verbloemen ernstige aandoeningen en zetten het op de lijst van onbekende ziekten als iets mysterieus en vaag.

Bijwerkingen die niet in de bijsluiter staan

Soms staat er letterlijk in de bijsluiter: “Niet alle bijwerkingen zijn bekend.” Vervolgens wordt er dan verwezen naar nationale meldsystemen zoals Bijwerkingencentrum Lareb. Hoe moet je dat lezen? Veel zeer ernstige ‘bijwerkingen’, denk aan Parkinson, ALS of blindheid, worden niet genoemd in de bijsluiter, ondanks wetenschappelijke publicaties die verbanden beschrijven. Google maar naar vaccine induced ALS. Waarom? Simpel, als dit zwart-op-wit in de bijsluiter zou staan, zouden veel mensen het vaccin weigeren. Gruwelijke ziektes die getriggerd kunnen worden door een vaccin zijn een té lelijke waarheid. Door naar andere nationale meldinstanties te verwijzen in de bijsluiter, wassen fabrikanten hun handen in onschuld.

Doofpot Lareb

Om het volledige plaatje te kunnen krijgen, moet je dus zelf gaan zoeken naar meer informatie bij bijvoorbeeld het Lareb. Bij het Lareb kun je bijwerkingen melden. Ik heb hier eerder een blog over geschreven dat het Lareb eerder een doofpotcentrum is dan een transparant meldsysteem. De aantallen die daar worden gerapporteerd, komen totaal niet overeen met wat op andere plekken, zoals lotgenotengroepen, wordt gemeld. De tellers op hun website worden niet goed bijgewerkt en verdwijnen soms zonder verklaring. Het Lareb staat ook erom bekend dat het symptomen afzwakt, net zoals farmaceuten dat doen in bijsluiters. Migraine aanvallen wordt ‘hoofdpijn’, gordelroos wordt ‘jeuk’, etc.

Topje van de ijsberg

Een bijsluiter geeft wel wat informatie over de gevaren, maar beslist niet het volledige verhaal. Je ziet het topje van de ijsberg. De formuleringen zijn vaak geruststellend, verdraaid of vaag. Het lijkt eerder op een PR-document dan op een eerlijk risicoprofiel. Wil je echt weten wat een vaccin kan veroorzaken? Dan moet je verder kijken, niet alleen naar de officiële nationale meldsystemen waarnaar wordt verwezen, maar ook naar wetenschappelijke publicaties, ervaringen van lotgenoten in online supportgroepen en andere onafhankelijke bronnen. De waarheid zit niet alleen in wat er wél staat, maar juist in wat er wordt weggelaten.